Er is een verschil tussen twijfel en onzekerheid. Iemand die onzeker is, weet niet of hij het kan. Vaak omdat hij te weinig ervaring heeft. Iemand die twijfelt, voelt dat er iets niet klopt. Vaak omdat hij genoeg ervaring heeft. Helaas halen we de twee vaak door elkaar. En dat kan ervoor zorgen dat we onnodig fouten blijven maken.

Ik was de dagvoorzitter van een seminar dat ik zelf had georganiseerd. Ik vond dat ik een inspirerende opening moest doen; eentje die de toon zette, die grappig en scherp was en die, als het even kon, ontroerde. Kortom, ik wilde indruk maken.

Toevallig was ik net De TED-methode aan het lezen van Chris Anderson, dé man achter het ideeën-imperium TED. De bottom-line van het boek is: (1) vertel jóúw verhaal en (2) bereid je megagoed voor. Die bottom-line raakte een zenuw. De vorige keren dat ik het seminar opende was ik niet zo tevreden over mezelf geweest. Ik bedacht me dat dat wel eens kon liggen aan het feit dat ik niet míjn verhaal had verteld maar een verhaal dat bestond uit verhalen van andere mensen of uit wat ik dacht dat anderen wilden horen. En de voorbereiding was oké maar ik was misschien toch te snel tevreden geweest.

‘Dagen , weken, maanden maalde het door mijn hoofd.’

Ik ging aan het werk. Dit jaar moest de opening immers echt de toon zetten en grappig, scherp en ontroerend zijn. Wat was míjn verhaal? Ik mijmerde en soulsearchte me een slag in de rondte. Meerdere onderwerpen kregen een kans en werden uiteindelijk afgeserveerd. Meerdere versies van het verhaal over verschillende onderwerpen stak ik af voor mijn proefpubliek (mijn vriendin) maar de meeste haalden de eindronde niet. Dagen (en nachten), weken, maanden maalde het door mijn hoofd. Onder het douchen, bij het ontbijt, al rijdend naar en van afspraken, voor het slapengaan… als een vlam in een cv-ketel, groot en dan weer klein, maar nooit helemaal uit.

Uiteindelijk had ik twee onderwerpen die goed overkwamen op mijn proefpubliek. Een van de twee zorgde zelfs voor tranen bij mijn testtoehoorder. (Yes!) Zelf was ik er ook niet ontevreden over. Maar daar was meteen de catch: ik was er niet ontevreden over maar ik stond ook niet te juichen. (Ondanks de tranen bij mijn focusgroep-van-één.)

De maandag voor de donderdag van het seminar stond ik met het boek van Chris Anderson in m’n hand en voelde me betrapt. Ging ik nou wel echt míjn verhaal vertellen? Of had ik me er weer in laten tuinen? Omdat ik indruk wilde maken, had ik weer een verhaal bedácht, met m’n hoofd. Het kwam niet uit m’n buik, of m’n tenen. Ik begon te twijfelen: doorgaan op de al ingeslagen weg of helemaal opnieuw beginnen en al het bloed, het zweet en (andermans) tranen voor niks laten zijn?

‘Ik voelde me betrapt. Ging ik nou wel écht míjn verhaal vertellen?’

Ik moest denken aan wat een coach ooit over mij had gezegd: ‘Als jij binnenkomt, denk je: wow, daar komt iemand binnen! Maar dan begin je te praten…’ Ze refereerde weliswaar aan de gesprekken met haar over mezelf, waarin ik mezelf wat ongemakkelijk blootgaf. Maar ik herkende het patroon in deze seminarsituatie, en in radio-interviews die ik had gegeven, en in spontane speeches geven op feesten en partijen…

Maar dat is lang niet altijd zo.

Een seminar met mensen die ik geweldig vind: organiseer ik alsof het vanzelfsprekend is. Liedjes: leer ik zo uit m’n hoofd. Een mooi concept: ik vertel er graag over. Andermans verhaal of team: ik zie de potentie en maak er iets beters van. Een groep schreeuwende of vragende mensen: ik ga met ze aan de slag. Discussiëren: kan ik. Maar geef mij (het vooruitzicht op) een leeg podium, geen agenda en een zooi starende mensen, en mijn hersenen gaan in survival mode. Ik bén er niet echt meer. Ik leun op techniekjes, ideeën van een ander en koketterie.

Ik realiseerde me dat ik de energie van anderen nodig heb om het beste uit mezelf te halen. De schijnwerper moet op een ander staan voordat ik kan stralen. Maar dat is niet hoe we hebben geleerd dat het hoort te zijn. We hebben geleerd dat je een goed verhaal klaar moet hebben, een leider moet zijn, impact moet hebben, het alleen moet kunnen redden. Mijn natuurlijke modus past niet in dat plaatje.

‘Geen geleun meer op techniekjes, ideeën van een ander en koketterie.’

Deze keer was ik me echter bewust van mijn ‘gebrek’ en hoe ik daarmee omging. Ik voelde continu twijfel omdat ik iets wilde gaan doen wat niet bij me past. Dat wilde ik niet meer. Geen geleun meer op techniekjes, ideeën van een ander en koketterie.

Het was voor mij ineens oké dat ik andermans liedjes zing, chaotische en vastgeroeste verhalen van een ander stroomlijn en vlot trek, groepen en organisaties waar ik niet bij hoor verbeter, andere mensen bij elkaar breng. Het was prima dat ik de schijnwerper liever op een ander zet.

Snel zette ik wat steekwoorden over dit inzicht op papier. En die donderdag vertelde ik erover in mijn openingsspeech. Je moet het de aanwezigen vragen, maar volgens mij zette ik de toon, was ik grappig en scherp en heb ik, al was het maar één persoon een heel klein beetje, ontroerd.

‘Mijn intuïtie probeerde me iets te vertellen: hier ben je eerder geweest, weet je nog? Dit bén jij niet.’

Het gezegde dat ik altijd vreselijk heb gevonden is waar: bij twijfel niet inhalen. Er is namelijk een verschil tussen twijfel en onzekerheid. Ik was niet onzeker. Ik heb inmiddels vaak zat op een podium een verhaal afgestoken om te weten of ik het kan of niet. Nee, ik twijfelde. Mijn intuïtie probeerde me iets te vertellen: hier ben je eerder geweest, weet je nog? Dit bén jij niet.

Iemand die onzeker is, weet niet of hij het kan. Vaak omdat hij te weinig ervaring heeft. Iemand die twijfelt, voelt dat er iets niet klopt. Vaak omdat hij genoeg ervaring heeft. Intuïtie noemen ze dat. Dat ís niet meer dan gestolde ervaring.

Dus als je iets nog nooit of te weinig hebt gedaan, wees dan lekker onzeker. En doe het toch. Maar als je op het punt staat voor de zoveelste keer iets te doen en het voelt nog steeds niet goed, doe het dan niet. Laat je twijfel je trots inhalen.

Anders ben je, om Einstein te parafraseren, de waanzin nabij: je blijft hetzelfde doen en verwacht toch een ander resultaat.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s