Tijdens mijn vakantie in het Kleinwalsertal in Oostenrijk werd ik op een terras benaderd door een man. Hij vroeg mij of ik in het dal op vakantie was en toevallig een Bergbahnticket had dat hij kon lenen. Deze vraag maakte dat ik het nog ietsje warmer kreeg op een toch al hete zomerdag.

Met zo’n ticket kun je in het Kleinwalsertal gratis gebruik maken van de gondels en stoeltjesliften die je de berg op en af brengen. Bij veel vakantieappartementen is de kaart inbegrepen in de prijs van je verblijf. Wat niet veel mensen weten is dat het ding 4 euro 50 per dag kost en dat dat bedrag gewoon bovenop de kale huur komt. (In het Kleinwalsertal hebben ze het dus niet zo geregeld als bij de Nederlandse apotheek.) Bovendien is hij persoonsgebonden.

De man legde uit dat hij graag de Kanzelwandbahn wilde nemen, een gondel met het dalstation tegenover het terras waar ik zat, die je in een dikke tien minuten zo’n duizend meter omhoog brengt naar, je raadt het al, de Kanzelwand. Hij wees naar het station en zei dat ze te veel geld vroegen voor een retourtje. Zonder een Bergbahnticket is de heen-en-weer ritprijs met die gondel namelijk 36 euro 50. Hij zou over een uurtje weer terug zijn, zei hij. De man keek me afwachtend en met een blik vol verstandhouding aan, als was ik zijn enige geestverwant in het dal.

Ik reageerde met wat halve zinnen. Dat gebeurt bij mij snel in het Duits, want zo goed spreek ik die taal nou ook weer niet. Maar, deze keer bleef de andere helft van de zinnen ook steken achter een sociale bottleneck in m’n hoofd. Ik wist namelijk niet zo goed wat ik met deze man en de situatie die hij had gecreëerd aan moest. 

Want, wat moet je hiermee? Als ik eerlijk ben vind ik dat de man gelijk had over de ritprijs. Die ís hoog, misschien wel té hoog. Als ik eerlijk ben vind ik ook dat de man mij zoiets niet kon vragen. Om te beginnen, ik had gewoon betaald voor het gebruik van de liften in het dal. Ja, het was een schijntje vergeleken bij de retourprijs van de Kanzelwandbahn (als je een week in het dal bent, ben je nog minder kwijt met die 4,50 per dag, en dan mag je in alle liften, elke dag, zo veel je wilt), maar dat was de deal nu eenmaal: betaal vier en een halve piek per dag of telkens de ritprijs. (Nu ik erover nadenk, zou het zomaar kunnen zijn dat de man expres niet een appartement had geboekt waar het Bergbahnticket inclusief was, om goedkoper uit te zijn met de huur. En dan wel gratis naar boven met mijn kaart, zeker.)

Belangrijker nog echter vind ik dat de man een soort van bondgenootschap met me probeerde te smeden dat ik helemaal niet voelde, waar ik ook helemaal geen zin in had. Ik kende die man niet. En zijn eerste indruk was die van iemand die voor een dubbeltje op de eerste rang wil zitten. Geen goede eerste indruk, dus. Ik heb ooit geleerd van de econoom Robert Frank dat je voor samenwerking het nut ervan moet inzien en de ander moet vertrouwen. Van beide was voor mij geen sprake: wat had ik eraan om een op het eerste gezicht fraudeleuze man op mijn kosten te bevestigen in zijn krenterigheid en welke reden had ik om me op hem te verlaten?

In mijn halve Duitse zinnen liet ik de man weten dat ik inderdaad zo’n kaart had, maar dat die in het appartement lag – wat (gelukkig) echt zo was. Ik zei er niet bij dat ik geen zin had om hem op te halen, maar, zoals de Fransen zeggen, that was implied. Hij vroeg nog een keer voor de zekerheid of hij in het appartement lag. Ik bevestigde dat en zei dat we bovendien op het punt stonden te vertrekken – wat ook echt zo was.

Wat ik níet zei was wat ik hierboven schrijf. Ik zei niet dat ik wel en hij niet voor de kaart had betaald. En ik zei ook niet dat ik geen behoefte had aan een bondgenootschap met hem. En dus zei ik ook niet dat ik niet gediend was van zijn vraag. Nee, ik maakte me er vanaf met het toevallige geluk dat ik de kaart niet bij me had.

Ik weet niet hoe ik een volgende keer in een soortgelijke situatie ga reageren. Wat ik wel weet is dat dit fnuikend is, dit menselijke trekje van mij. Want, volgens mij is dat het: menselijk. Het is voor mensen normaal om “niet te moeilijk” te doen of “gezellig” mee te doen omwille van de lieve vrede of om niet als zuurpruim, moraalridder of burgerwacht te worden gezien. Wie heeft er nooit meegelachen om een opmerking over een collega die er niet bij was om zichzelf te verdedigen; gezegd dat hij al aan Amnesty International (of een ander goed doel) gaf, terwijl dat helemaal niet zo was; de voordringer in de rij voor gelaten; niks tegen zijn manager gezegd over het nieuwe beleid, terwijl hij wist dat niemand zich er aan ging houden; of gezegd dat hij precies wist waar de ander het over had, terwijl hij werkelijk geen idee had? Het is gewoon te pijnlijk om op dat moment te zeggen dat de opmerking niet leuk was, het meisje van Amnesty te zeggen dat ze voor niks vijf minuten heeft staan praten, iemand te confronteren met zijn asocialiteit of zijn gebrek aan leiderschapskwaliteiten of de ander te temperen in zijn enthousiasme. Te pijnlijk voor de ander, maar vooral te pijnlijk voor jezelf. Je wordt er namelijk minder leuk van, minder gezellig, in de ogen van de ander. Denk je.

Maar wat er ook gebeurt, is dat roddelen, liegen, voordringen, beleid ontduiken, je beter voordoen dan je bent, fraude en allerlei andere ondeugden normaal worden. Dat is eigenlijk het pijnlijke deel van het verhaal: wie het kleine tolereert, doet het grote verkeerd. Dat betekent wat mij betreft niet dat je tegen elk minuscuul sociaal onrecht ten strijde moet gaan, want het móet ook gewoon gezellig blijven. Maar, af en toe een Duitser zeggen dat ie niet zo knieperig moet doen, dat mag best. Choose your battles, zouden ze zeggen in het Kleinwalsertal, maar wees wat minder kieskeurig.


Als je mijn blog waardeert, laat dat dan zien: meld je aan als e-mail-volger of like Fellow Man op Facebook. En/of koop m’n boek Ik vind u een eikel – waarom we supersociaal zijn op bol.com.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s