Bij de Albert Heijn in Baarn doet iedere zelfbewuste winkelaar aan zelfscannen. Ik dus ook. Het voordeel is dat je je tas meteen inpakt terwijl je je boodschappen uit het schap haalt, niet in de rij hoeft te staan bij de kassa en dus, handig voor de mensenschuwe mensen onder ons, ook niet met andere mensen hoeft te interacteren. Het nadeel (dat niet opweegt tegen de voordelen) is dat je je groenten en fruit zelf moet wegen. Dat gaat doorgaans prima, maar kent soms een paar ongemakken.

Zoals de keer dat ik bij de weegschaal op mijn beurt wachtte. De vrouw voor mij deed achter haar brede rug wat dingen met de weegschaal en een zakje met groente of fruit die ik niet kon zien en liep toen weg. Mijn beurt, dacht ik. Ik legde mijn kiwi’s op de weegschaal, drukte op de knop ‘groene kiwi’s’ en toen op de bonknop. ‘Papier op,’ gaf het ding aan. Onwillekeurig dacht ik iets onaardigs over de mevrouw die voor mij was geweest. Had ze niet even kunnen zeggen dat het papier op was?

In die gedachten liep ik naar de andere weegschaal, waar uiteraard mijn medeweger haar groente en/of fruit stond te wegen. Ik kon me niet beheersen en zei met een halve lach: ‘Het papier was op bij die andere, hè?’ De vrouw draaide zich een kwart naar me om en mompelde iets dat moest doorgaan voor een bevestiging en voegde er ook een halve lach aan toe. Ik liet het er maar bij zitten.

Hoe zit dat? Ik probeerde een verklaring te vinden, terwijl ik verder ging met zelfwinkelen. Ik nam aan dat deze dame in andere situaties prima kan praten. Anders zou ze het niet redden in haar eentje. Dan zou ze niet mogen gaan winkelen zonder begeleiding. Waarom kon ze me niet gewoon waarschuwen? Vindt ze dat elk mens van zijn eigen fouten moet leren?

Vandaag kreeg ik een hint van mezelf. Ik stond weer bij de weegschaal. Deze keer mocht ik Fairtrade-bananen en Jazz-appels wegen. Ik had de bananen bestickerd met het bonnetje en stond op het punt om de appels uit mijn winkelwagen te halen om ze te wegen, toen ik in mijn ooghoek een vrouw ontwaarde die op haar beurt stond te wachten. Ik merkte dat ik min of meer wakker schrok. Ik voelde me betrapt en zei daarom maar iets: ‘O, sorry. Ik moet ook nog even deze appels wegen.’ Terwijl ik de appels snel woog en prijsde, reageerde ze terecht met: ‘O, nee, joh. Doe rustig aan. Toch fijn als je een keer niet gehaast hoeft te winkelen?’ ‘Ja,’ zei ik wat afwezig. ‘Ik geloof dat ik wat stond te dromen.’ ‘Lekker blijven dromen,’ zei ze vriendelijk.

Ik besefte dat ik een paar weken terug eigenlijk ook al een hint had gekregen. Er was toen ook geen papier meer in de weegschaal. Dat ondervond ik deze keer helemaal zelf, zonder tussenkomst van een mevrouw, en een man wilde na mij het bewuste apparaat gebruiken. In het voorbij gaan en wijzend naar de andere weegschaal zei ik: ‘Het papier is op. U kunt beter die daar nemen.’ De man leek eerder verstoord dan dankbaar door mijn opmerking. Ik voelde me bijna schuldig dat ik hem had aangesproken.

Deze drie supermarktweegschaalverhalen vertellen mij iets over hoe we met z’n allen daar rondlopen. Het lijkt wel of we onze sociale knop op ‘uit’ zetten als we boodschappen gaan doen. Lekker zelfscannen met de blik op oneindig. Dat lijkt wel zo, maar ik denk niet dat het zo is. Ik denk eerder dat we onze sociale knop op ‘verdediging’ zetten. We moeten namelijk met heel veel onbekende individuen interacteren in een supermarkt. Dat is een supersociale bezigheid, om al die mensen heen manoeuvreren zonder aanstoot te geven, op te vallen of iets onprettigs met je te laten gebeuren. Wat ik ook in mijn vorige blog zei (zie hier), om te interacteren met onbekenden moeten we een drempel over. Een drempel van het risico om afgewezen, uitgelachen of, erger nog, gewantrouwd of irritant gevonden te worden.

Die drempel is er met een reden. Oorspronkelijk was de mens namelijk een dier dat in een beperkte groep zijn leven doorbracht. Leden van andere groepen werden gewantrouwd, omdat die je voedsel of veiligheid in gevaar konden brengen. En dat we ze wantrouwen is nog steeds zo, omdat evolutie nou eenmaal niet zo snel gaat als onze agrarische, industriële en internetrevoluties zijn gegaan. Alleen jammer dat we dankzij die revoluties een samenleving hebben waar je constant met leden van andere groepen moet interacteren. En nog jammerder dat bijna iedereen altijd oppast om anderen niet te ontrieven en zijn best doet vriendelijk te blijven. Want daarmee is precies de reden om je knop op ‘verdediging’ te zetten verdwenen.

Advertisements

One thought on “Wantrouwen bij de weegschaal

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s